Korzenie ruchu sportowego

Historia zorganizowanego sportu w Radomyślu Wielkim rozpoczęła się w 1908 roku, kiedy z inicjatywy kupca Ludwika Kostórkiewicza oraz sędziego Władysława Kuśnierza założono Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Gniazdo, zrzeszające początkowo około 50 członków, stało się sercem lokalnego życia społecznego. Pierwsze władze tworzyli: prezes Piotr Kostórkiewicz, zastępcy – Władysław Kuśnierz i Karol Rusinowski, sekretarz Stanisław Trybulski oraz skarbnik Józef Nowak.

Dowody historyczne wskazują, że radomyski „Sokół” był niezwykle aktywny w piłkarskim pionierstwie niemal od chwili powstania. Jak podają kroniki mieleckiego sportu, już w 1912 roku „Sokół” Radomyśl Wielki rozgrywał oficjalne mecze m.in. z drużyną „Sokoła” Mielec. Potwierdza to, że piłka nożna w naszym mieście nie była tylko okazjonalną rozrywką, ale elementem stałego kalendarza sportowego, budowanym przez ludzi z pasją do rywalizacji.

Dzięki determinacji działaczy, takich jak Stanisław Ganczarski, Stanisław Dąbrowski czy bracia Jan i Stanisław Mazurkiewiczowie, Towarzystwo w 1935 roku stało się właścicielem budynku przy Rynku 41. „Sokolnia” stała się bastionem patriotyzmu, a działalność organizacji wykraczała poza gimnastykę – od uczestnictwa w zlocie w Poznaniu (1929), po rolę gospodarza Zlotu Sokołów Okręgu III Tarnowskiego w 1936 roku, uświetnionego przekazaniem sztandaru chorążemu Stanisławowi Kopeckiemu.

 

 

Wielokulturowy puls: Żydowski Klub Sportowy „Maccabi”

Obok „Sokoła”, życie sportowe miasteczka zdominował założony w 1924 roku Żydowski Klub Sportowy „Maccabi”. Jego pionierami byli: Avraham Wengrzyn (późniejszy sędzia), Moniek Kaufman, Yechiel Brand oraz bramkarz Jankel Gross, znany jako Schraub. Głównym patronem klubu został Avraham Gross, syn Szymona, który w sporcie dostrzegał szansę na nowoczesny rozwój młodzieży. Klub posiadał własne boisko do gry zlokalizowane przy obecnej ulicy Zasowskiej, natomiast jego świetlica była miejscem dyskusji politycznych, czytelnictwa oraz turniejów ping-ponga. Jak wspominano, była to przestrzeń, która wyrywała młodzież z tradycyjnych domów nauki (Kloyz), kierując ich ku nowej tożsamości.

Rywalizacja ponad podziałami

Najważniejszym wydarzeniem sportowym tygodnia były mecze derbowe z polskim „Sokołem”. Odbywały się one na błoniach miejskich, które w dni powszednie służyły jako plac jarmarczny .Rywalizacja ta była niezwykle zacięta, co oddaje przejmująca relacja z Księgi Pamięci:

„Nasza drużyna »Maccabi« niemal zawsze wygrywała te spotkania. Polscy gracze i ich kibice
nie potrafili pogodzić się z przegraną z Żydami, co regularnie doprowadzało do bójek po meczu.
Kończyło się to poturbowaniami i zakrwawionymi nosami po obu stronach.”

Co ciekawe, mimo dorosłych animozji, na poziomie podwórek panowała zgoda – najmłodsi chłopcy, nie posiadający skórzanych piłek, wspólnie biegali za tzw. „szmacianką”. Oprócz derbów, „Maccabi” (w składzie m.in.: Rafael Hand, Hershel Hand, Shmuel Hand, Alter Koch, Zalman Storch, Itche Wind, David Pelz, Saul Mechlowicz oraz Kannengieser) podróżowało na mecze do Mielca, Dębicy czy Tarnowa.

Stadion, Liga Morska i pamięć o Strzelcu

W 1933 roku powstał piłkarski klub „Strzelec”, a dzięki staraniom sędziego Franciszka Gędłeka wybudowano nowoczesny stadion na Błoniach. Uroczyste otwarcie w 1931 roku, w którym wzięło udział około 3000 osób, stało się kamieniem milowym w historii lokalnej rekreacji. Oprócz działań stricte sportowych, w życie społeczności silnie wpisała się także utworzona w 1935 roku Liga Morska, która poprzez swoje inicjatywy angażowała mieszkańców i wspierała rozwój radomyskich organizacji.

Stadion szybko stał się domem dla zawodników „Strzelca”, których nazwiska warto ocalić od zapomnienia. Na zachowanych fotografiach drużyny odnajdujemy nie tylko lokalnych sportowców, ale i postacie, których losy splotły się z walką o wolność Polski na frontach II wojny światowej. Szczególną dumą klubu byli Henryk Trybulec, który służył w Dywizjonie 302 podczas bitwy o Anglię, oraz Jan Ryś, który walczył pod Monte Cassino. Ich obecność na boisku przypomina nam, że radomyski sport był ważnym elementem życia pokolenia, które musiało mierzyć się z największymi wyzwaniami XX wieku.

 

 

Tragiczny finał

Wybuch II wojny światowej w 1939 roku drastycznie przerwał ten barwny okres. Tragiczny los społeczności żydowskiej, zlikwidowanej w getcie w 1942 roku, oznaczał kres „Maccabi”. Członkowie „Sokoła” niemal w całości wstąpili w szeregi konspiracji (ZWZ-AK). Po 1945 roku w mieście nastąpiła nowa era – piłkarskie tradycje kontynuowały kolejno kluby: Spójnia, LZS Radomyśl Wielki, aż do powstania obecnej Radomyślanki. Okres międzywojenny na zawsze pozostał w pamięci jako czas wielkiej, wielokulturowej pasji, której niemymi świadkami są tereny dzisiejszego stadionu przy ul. Kościuszki 25.